ابعاد و مؤلفه‌های اجتماع یادگیری حرفه‌ای معلمان: یک مطالعۀ کیفی

نوع مقاله: علمی-پژوهشی (کیفی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه آزاد سنندح

2 *استادیار دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه آزاد واحد سنندج استادیار گروه علوم تربیتی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران

چکیده

پژوهش از نوع تحقیقات کیفی بود. گردآوری داده­ها در دو مرحله انجام گرفت: در مرحله اول روش نمونه­گیری به‌صورت هدفمند در دسترس بود که 14 واحد مطالعاتی به‌دست‌آمده و در مرحله دوم، با مصاحبه با جامعه معلمان و صاحب‌نظران حوزه آموزش‌وپرورش به‌صورت هدفمند از نوع گلوله برفی 15 نفر مشارکت داده شد. برای بررسی روایی در بخش بررسی اسناد، از چک­لیست محقق­ساخته و در بخش مصاحبه، جهت تعیین روایی سؤالات مصاحبه از نظرات 5 تن از متخصصانی که در این زمینه صاحب‌نظر بودند، استفاده گردید. برای بررسی پایایی در هر دو مرحله از روش پایایی بین کدگذاران استفاده گردید. رویکرد تحلیل از نوع بر آینده (گلیزری)، با ۲ مرحله اصلی کدگذاری و در طی ۳ گام، کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت پذیرفت. نتایج به‌دست‌آمده به‌صورت کلی نشان داد که ابعاد و مؤلفه‌های اجتماع یادگیری حرفه‌ای دارای سه شاخص اصلی فردی، گروهی و سازمانی بود. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Dimensions and components of professional learning communities: A qualitative study

نویسندگان [English]

  • zhiar refaei 1
  • rafieq hassani 2
  • majid mohammadi 2
1 azad sanandaj university
2 Azad university, sanandaj, iran
چکیده [English]

امروزه بدون شک نیروی انسانی، به‌ویژه معلمان از مهمترین عناصر سازنده محیط‌های آموزشی و مهمترین عامل برای ایجاد موقعیت مطلوب در تحقق هدف‌های آموزشی است. معلمان مسئولیت هدایت و پرورش یک نسل را در جامعه بر عهده دارند و تمام تلاش‌های فردی و جمعی معلمان برای بهبود یادگیری دانش‌آموزان و موفقیت آن‌ها می‌باشد. امروزه در جهت توسعه و توانمندی معلمان گام‌های اساسی برداشته شده است و به نیازها و خواسته‌های معلمان مورد توجه ویژه‌ای قرار گرفته است تا معلمان بتوانند در دنیای متغیر امروزی به موفقیت دست پیدا کنند. یکی از عواملی که در ارتباط با معلمان بسیار مهم می‌باشد و تأثیر بسیار مهمی در پیشرفت معلمان دارد، وجود اجتماعات یادگیری حرفه‌ای در میان معلمان می‌باشد. اجتماع یادگیری حرفه‌ای یک فرایند یادگیری گسترده یا متوسط برای تقویت همکاری در بین وظایف مربوط به شغل در محیط کاری می‌باشد و تأثیر قابل توجهی در بهبود عملکرد منابع انسانی دارد. جامعه یادگیری می‌تواند دامنه محدودی از افراد درون یک گروه کوچک در موسسه آموزشی تا جامعه یادگیری جهانی را شامل شود. معلمان در جوامع یادگیرنده حرفه‌ای موفق به منظور کسب و تولید دانش حرفه‌ای جدید با هم همکاری و همفکری دارند. تمرکز در این جوامع نه فقط بر یادگیری هر معلم به تنهایی است بلکه تمرکز بر یادگیری حرفه‌ای درون بافتی از گروه‌های منسجم است که متمرکز بر دانش و خرد جمعی می‌باشند، لذا جوامع یادگیری حرفه‌ای می‌توانند مزایای پایداری برای معلمان فراهم کنند که منجر به افزایش سرمایه انسانی، حرفه‌ای و اجتماعی شود، همچنین می‌توانند باعث کاهش انزوا در میان معلمان، افزایش تعهد به مأموریت و اهداف مدرسه و مسئولیت‌های مشترک شوند. بنابراین این پژوهش با هدف طراحی الگوی اجتماع یادگیری حرفه‌ای معلمان صورت گرفته است. پژوهش از نوع تحقیقات توسعه‌ای-کاربردی و به روش کیفی بود. روش تحقیق کیفی عبارت است از مجموعه‌ای از تکنیک‌‌های تفسیری که به دنبال توضیح دادن، کشف رمز، ترجمه و دیگر موضوعاتی است که با معانی و مفاهیم ذهنی ارتباط دارند؛ نه کمیت و میزان وقوع یک حادثه خاص در طبیعت. از روش تحقیق کیفی می‌توان در مراحل مختلفی از تحقیق مانند جمع‌آوری داده‌ها و تحلیل آنها استفاده نمود. این پژوهش بررسی و تحلیل متون و مصاحبه‌ها (با استفاده از تئوری داده بنیاد) را مبنای جمع‌آوری داده‌‌های خود قرار داده است. گردآوری داده‌ها در دو مرحله انجام گرفت: در مرحله اول، جهت شناسایی جامع ابعاد و ویژگی‌های الگوی اجتماع یادگیری حرفه‌ای معلمان به بررسی اسناد علمی موجود در این حوزه پرداخته شد. روش نمونه‌گیری در این مرحله به صورت هدفمند دردسترس بود که 14 واحد مطالعاتی به دست آمده و مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. در مرحله دوم، به مصاحبه با جامعه معلمان و صاحبنظران حوزه آموزش و پرورش پرداخته شد. روش نمونه‌گیری در مرحله مصاحبه، هدفمند از نوع گلوله برفی و حجم نمونه در این مرحله 15 نفر بود لازم به ذکر است که در هر دو مرحله مطالعه اسناد و مصاحبهه‌ها انتخاب نمونه تا آنجا پیش رفت که اشباع نظری حاصل گردید. برای بررسی روایی در بخش بررسی اسناد، از چک‌لیست محقق‌ساخته برای تعیین وجود یا عدم وجود ابعاد و ویژگی‌های مورد نظر استفاده شد و در بخش مصاحبه، جهت تعیین روایی سؤالات مصاحبه از نظرات 5 تن از متخصصانی که در این زمینه صاحب‌نظر بودند، استفاده گردید و بر‌حسب پیشنهادها و نظرات افراد مذکور نسبت به روشن ساختن نکات و اصطلاحات مبهم اقدام گردید. برای بررسی پایایی در هر دو مرحله از روش پایایی بین کدگذاران استفاده گردید. با این روش، محقق از یک همکار پژوهش ( کدگذار ) استفاده کرد. سپس محقق همراه این همکار پژوهش سه سند را انتخاب و توسط همکار پژوهش کدگذاری کردند که نتایج نشان از پایایی بین کدگذاران داشت. رویکرد تحلیل در هر دو مرحله براساس رویکرد برآینده بود. در این پژوهش، دادهای حاصل از تحلیل اسناد و مصاحبه‌ها، در طی ۳ گام کدگذاری باز، محوری و گزینشی مورد پردازش قرار گرفتند. در راستای تحلیل و تفسیر داده ها، از نرم افزاری MAXQDA نسخه 18 استفاده شد. در بخش تحلیل اسناد، 14 سند تحلیل شد که از این اسناد، 199 کدباز، 11 کد محوری و 3 کد اصلی (هسته‌ای) حاصل گردید و در بخش تحلیل مصاحبه‌ها، 15 مصاحبه تحلیل شد که از این تعداد 273 کدباز، 12 کد محوری و 3 کد هسته‌ای استخراج گردید. نتایج به دست آمده در بخش تحلیل اسناد نشان داد که الگوی اجتماع یادگیری حرفه‌ای شامل سه شاخص اصلی فردی، گروهی و سازمانی می باشند شاخص‌های فردی ۳ مقوله آگاهی و توسعه حرفه‌ای، توجه به آموزش و یادگیری دانش‌آموزان، مهارت‌های حل‌مسئله؛ شاخص‌های گروهی ۵ مقوله همکاری و مشارکت، اهداف و چشم‌انداز مشترک، یادگیری مشارکتی، گفتگوی تعاملی، پژوهش محور بودن گروه و شاخص‌های سازمانی در برگیرنده ۳ مقوله دوره‌های آموزشی، رهبری مشارکتی، فرهنگ حمایتگر بود همچنین نتایج مرحله تحلیل مصاحبه نشان داد که الگوی اجتماع یادگیری حرفه‌ای در این بخش نیز شامل سه شاخص اصلی فردی، گروهی و سازمانی می باشد که شاخص‌های فردی شامل 4 مقوله آگاهی و توسعه حرفه‌ای، توجه به آموزش و یادگیری دانش‌آموزان، انگیزش و استفاده از فناوری‌های نوین بود، شاخص‌های گروهی شامل 3 مقوله یادگیری مشارکتی، اهداف و چشم‌انداز مشترک، پژوهش محور بودن گروه و شاخص‌های سازمانی در برگیرنده 5 مقوله دوره‌های آموزشی، فرهنگ حمایتگر، تمرکز‌‌زدایی، نظام‌مند نمودن اجتماعات یادگیری، حمایت سازمانی بود. با ترکیب یافته‌های حاصل از تحلیل اسناد و مصاحبه؛ نتایج نشان داد که الگوی اجتماع یادگیری حرفه‌ای دارای سه شاخص اصلی فردی، گروهی و سازمانی بود. شاخص‌های فردی شامل 5 مقوله آگاهی و توسعه حرفه‌ای، توجه به آموزش و یادگیری دانش‌آموزان، مهارت‌های حل مسأله، انگیزش و استفاده از فناوری‌های نوین بود. شاخص-های گروهی شامل 5 مقوله اهداف و چشم‌انداز مشترک، یادگیری مشارکتی، پژوهش‌محور بودن گروه‌، گفتگوی انعکاسی، همکاری و مشارکت می‌باشد و شاخص‌های سازمانی در برگیرنده 6 مقوله دوره‌های آموزشی، فرهنگ حمایت‌گر، رهبری مشارکتی، تمرکز زدایی، نظام‌مند نمودن اجتماعات یادگیری، حمایت سازمانی بود. در جمع‌بندی مطالب بیان شده می‌توان بیان داشت که برای موفقیت یک نظام آموزشی و پرورش دانش‌آموزان توانمند لازم است که حتماً در نظام‌های آموزشی اجتماعات یادگیری حرفه‌ای شکل گیرد و توجه ویژه‌ای به آن‌ها صورت گیرد و هرچه در یک نظام آموزشی اجتماعات یادگیری حرفه‌ای فعال‌تری وجود داشته باشد آن نظام موفق‌تر عمل خواهد نمود و می‌تواند دانش‌آموزان موفق‌تری را به جامعه تحویل دهند.

کلیدواژه‌ها [English]

  • learning
  • professional learning
  • learning community
  • teachers
Asadian, S. Qasemzadeh, A., and Qolizadeh, H. (2017). The role of ethics and professional competencies on teachers' self-efficacy beliefs. Journal of Ethics in Science and Technology; 12 (3): 44-33.

Azazi, M., and Ebrahimpour, H. (2016). Investigating the role of religiosity in developing the efficiency of Ardabil high school teachers. Journal of School Psychology; 6 (4): 24-7.

Akhundi, F., and Safaee Movahed, S. (2015). Investigating the role of perception of professional development on job attachment, job content plateau and job burnout in primary school teachers in Kashan. Management and planning in educational systems; 15: 104-83.

Borhani, Sh. Dehghani, M., and Samadi, P. (2016). Investigating the effect of teachers' spiritual intelligence and self-efficacy on their teaching styles with different demographic characteristics in Rudbar city. New educational approaches; 12 (2): 45-25.

Pahlavan‌Sadegh, A. (2017). Structural model of the relationship between professional learning community and organizational sustainability with the mediating role of organizational awareness: A mixed research in the higher education system. Quarterly Journal of Management on Organizational Training; 6 (1): 144-103.

Pahlavan‌Sadegh, A.Z, Abdullahi, B., Grandson of Ibrahim, A., and Zineabadi, H. (2016). Designing and explaining the model of professional learning community in the higher education system. Quarterly Journal of Research in School and Virtual Learning; 2 (10): 38-17.

Taslimi, M. (2016). Social networking departments and the development of professional learning communities among teachers and educators. National Conference on Science and Technology of Psychology, Educational Sciences and Comprehensive Psychology of Iran.

Hatamian, J., Zeinabadi, H.R., Abdullah, B., & Abbasian, H. (2018). Identifying, designing and testing the antecedents pattern of the professional learning community in primary schools, a mixed research, Farhangian University, bi-monthly research in teacher training, 1 (3): 73-104.

Hassani, M., Mustafa Nejad, H., Mostafa Nejad, Ch., and Intuition, M. (2015). The effect of experience and organizational factors on teachers' professional commitment: A test of the mediating role of teacher self-efficacy and organizational identity. Quarterly Journal of New Approach in Educational Management; 6 (1): 20

Hosseinpour, Sh., Zeinabadi, H.R., Abdollahi, B., & Abbasian, H. (2017). The school as a learning-oriented profession-learning community(a phenomenological research). Quarterly Journal of Educational Innovations; 63 (16): 24-7.

Salehi,V ., Rahmani, R., Momeni Rad., Q., & Tabar, S.A. (2016). Designing a learning community model and its impact on learners' community sense in e-learning, curriculum technology; 1 (1): 76-63.

Tabatabai, M. (2017). Explaining efficient urban management by presenting a model of professional development of managers (Case study: Tehran Municipality). Iranian Geographical Association Quarterly; 15 (55): 234-219.

Abdullahi, B. (2015). Review and critique of the theory of educational supervision as the growth of teachers' profession. Critical Research Journal of Humanities Texts and Programs. 15 (4): 144-163.

Karimi, P., Nasr, R., & Sharif, M. (2017). Concept and model of learning society in Iran. Journal of Applied Sociology; 24 (2): 66-41.

Gandami, F., and Sajjadi, M. (2016). Digital Rotation and Its Implications for Teacher Professional Development: Forming Learning Communities among Teachers. Journal of Education Technology; 10 (4): 291-275.

Famous, Y., Yousefzadeh, M. R., & Karami, Z. (2016). The Role of Teachers 'Curriculum Approach in Their Professional Development and Students' Satisfaction and Academic Achievement, Teacher Professional Development, 2 (2): 1-16.

Nikogoftar, M. (2017). Social health and self-efficacy of teachers with emphasis on self-concept of gender maps. Social Welfare Quarterly; 17 (64): 285-255.

Balyer, A. Karatas, H., Alci, B. (2015). School Principals’ Roles in Establishing Collaborative Professional Learning Communities at Schools. Procedia - Social and Behavioral Sciences; 197: 1340-1347.

Blacklock, P.J. (2009). The Five Dimensions of Professional Learning Communities in Improving Exemplary Texas Elementary Schools: A Descriptive Study (Dissertation Prepared for the Degree of Doctor of Education). University Of North Texas.

Brodie, K. (2014). Learning about learner errors in professional learning communities. Springer Science-Business Media Dordrecht; 85: 221-239.

Carter, R. (2017). A Case Study of the Relationship Between Professional Learning Communities and Teacher Efficacy. Concordia University – Portland CU Commons. Ed.D. Dissertations.

Crespo, S. (2006). Elementary teacher talk in mathematics study groups. Educational Studies in Mathematics, 63, 29e56.

Dimmock, C.A.J. (2012). Leadership, Capacity Building, and School Improvement: Concepts, Themes, and Impact. Florence, KY: Routledge.

DuFour, R. (2004). What is a Professional Learning Community? Educational Leadership, 61(8), 6-11.

DuFour, R. Eaker, R., & DuFour, R. (2005). Recurring themes of professional learning communities and the assumptions they challenge. In E. DuFour & R. DuFour. (Eds.). On common ground: The power of professional learning communities, (pp. 7-29).

DuFour, R., DuFour R., & Eaker, R. (2008). Revisiting Professional Learning Communities at work: New insights for improving schools. Bloomington, IN: Solution Tree.

Godfrey, D. (2014). Leadership of schools as research-led organizations in the English educational environment cultivating a research-engaged school culture. Educational Management Administration & Leadership; 44 (2): 301-321.

Hamid, W. H. W., Saman, M. Z. M., & Saud, M. S. (2012). Exploring Factors Influencing the Transfer of Training using a Grounded Theory Study: Issues and Research Agenda. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 56, 662-672.

Hannaford, (2010). A study of teacher perceptions toward a professional learning community in a rural middle school. Walden University.

Harris, A., & Jones, M. (2010). Professional learning communities and system improvement. Improving Schools; 13 (2): 172-181.

Heaton, M. (2013). An examination of the relationship between professional learning community variables and teacher self-efficacy. University of Windsor Scholarship at UWindsor. Electronic Theses and Dissertations.

Hudson, Q. (2015). The Effectiveness of Professional Learning Communities as Perceived by Elementary School Teachers. Walden University Scholar Works. Walden Dissertations and Doctoral Studies.

Jones, L. Stall, G., & Yarbrough, D. (2013). The Importance of Professional Learning Communities for School Improvement. Creative Education; 4 (5): 357-361.

Kinz, T., Lane, J., Gotwals, A., & Cisterna, D. (2015). Professional development at the local level: Necessary and sufficient conditions for critical colleagueship. Teaching and Teacher Education, 51, 121e136.

Mohd Tahir, L., Mohd Said, MH., Fazli Ali, M., Samah, NA., Daud, K., & Mohtar, TH. (2013). Examining the professional learning community practices: An empirical comparison from Malaysian universities clusters. Procedia - Social and Behavioral Sciences; 97: 105-113.

Nelson, T. H., Deuel, A., Slavit, D., & Kennedy, A. (2010). Leading deep conversations in collaborative inquiry groups. The Clearing House, 83, 175e179.

Othman, A., & Masum, A. (2017). Professional Development and Teacher Self-Efficacy: Learning from Indonesian Modern Islamic Boarding Schools. Educational Process International Journal; 6 (2): 7-19.

Popp, J.S., & Goldman, S.R. (2016) Knowledge building in teacher professional learning communities: Focus of meeting matters, Teaching and Teacher Education 59:347-359.

Schechter, Ch., & Atarchi, L. (2013). The Meaning and Measure of Organizational Learning Mechanisms in Secondary Schools. Educational Administration Quarterly; 49 (5): 1–33.

Seymour, R. (2017). Shared Leadership, Professional Learning Communities, And Teacher Self-Efficacy: How One Impacts The Other. A Dissertation Submitted in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Doctor of Education Middle Tennessee State University.

Steyn, GM. (2017). Fostering Teachers’ Professional Development Through Collaboration in Professional Learning Communities. Teacher Empowerment Toward Professional Development and Practices; 241-253.

Turner, J.C., Christensen, A., Kackar-Cam, H.Z., Fulmer, S.M., & Trucano, M. (2017): The Development of Professional Learning Communities and Their Teacher Leaders: An Activity Systems Analysis, Journal of the Learning Sciences, DOI: 10.1080/10508406.2017.1381962.

Veelen, RV., Sleegers, PJC., & Endedijk, MD. (2017). Professional Learning Among School Leaders in Secondary Education: The Impact of Personal and Work Context Factors. Educational Administration Quarterly; 1-44.

Vescio, V., Ross, D., & Adams, A. (2008). A review of research on the impact of professional learning communities on teaching practice and student learning. Teaching and Teacher Education; 24: 80-91.

Wilson, A. (2016). From Professional Practice to Practical Leader: Teacher Leadership in Professional Learning Communities. International Journal of Teacher Leadership; 7 (2): 45-62.

Zheng, X., & Yin, H., & Li, ZE. (2018). exploring the relationships among instructional leadership, professional learning communities and teacher self-efficacy in China. Educational Management Administration & Leadership; 1-17.